Trời trở lạnh, nhiều trẻ dễ ốm vặt, ho, sổ mũi, cảm cúm kéo dài khiến cha mẹ không khỏi lo lắng. Vì sao trẻ hay ốm vào mùa lạnh dù đã được chăm sóc cẩn thận sẽ được lý giải rõ qua các yếu tố miễn dịch, môi trường và sinh hoạt trong bài viết dưới đây.
Vì sao trẻ hay ốm vào mùa lạnh?
Trẻ thường xuyên ốm trong mùa lạnh có thể do 6 nguyên nhân dưới đây:
Hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu
Hệ miễn dịch của trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tuổi, chưa phát triển hoàn thiện. Nhiều nghiên cứu về miễn dịch nhi khoa cho thấy phải đến khoảng 6–7 tuổi, hệ miễn dịch của trẻ mới dần hoàn chỉnh và hoạt động ổn định như người lớn.
Khi bước vào mùa lạnh, cơ thể trẻ phải thích nghi cùng lúc với nhiều yếu tố như nhiệt độ giảm, độ ẩm thay đổi và sinh hoạt trong không gian kín nhiều hơn. Sự “quá tải thích nghi” này khiến khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm tạm thời, tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn dễ xâm nhập hơn.
Trẻ có hệ miễn dịch kém nên thường xuyên ốm vào mùa lạnh
Thời tiết lạnh tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn tồn tại lâu hơn
Các nghiên cứu dịch tễ học chỉ ra rằng virus cúm và virus đường hô hấp có khả năng tồn tại lâu hơn trong môi trường lạnh và khô. Đồng thời, nhiệt độ thấp còn làm giảm hiệu quả hoạt động của hàng rào bảo vệ niêm mạc mũi – họng.
Vào mùa lạnh, trẻ thường sinh hoạt trong phòng kín, ít thông gió, dễ lây nhiễm chéo tại trường lớp hoặc trong gia đình. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến trẻ dễ mắc bệnh hô hấp khi thời tiết lạnh.
Trẻ ít vận động, thiếu ánh nắng
Vitamin D được chứng minh có vai trò quan trọng trong việc điều hòa hệ miễn dịch, giúp cơ thể nhận diện và chống lại tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn.
Nhiều nghiên cứu dịch tễ học cho thấy thời tiết lạnh làm tăng rõ rệt nguy cơ mắc bệnh hô hấp ở trẻ. Một phân tích tổng hợp được công bố trên BMJ ghi nhận rằng, trẻ thiếu vitamin D có nguy cơ mắc nhiễm trùng đường hô hấp cao hơn khoảng 40–50% so với trẻ có nồng độ vitamin D đầy đủ.
Trong khi đó, mùa lạnh là thời điểm trẻ ít tiếp xúc ánh nắng, làm gia tăng nguy cơ thiếu vitamin D và khiến hệ miễn dịch hoạt động kém hiệu quả hơn.
Đường hô hấp của trẻ nhạy cảm với không khí lạnh
Đường hô hấp của trẻ còn non nớt và rất nhạy cảm. Không khí lạnh và khô có thể làm niêm mạc mũi – họng bị khô, giảm khả năng giữ ẩm và lọc tác nhân gây bệnh.
Theo các nghiên cứu về sinh lý hô hấp, khi hàng rào bảo vệ này suy yếu, virus và vi khuẩn sẽ dễ xâm nhập sâu vào đường hô hấp, gây viêm mũi, viêm họng, viêm phế quản hoặc ho kéo dài.
Thời tiết lạnh khiến đường hô hấp của trẻ nhạy cảm hơn
Dinh dưỡng chưa đáp ứng đủ nhu cầu trong mùa lạnh
Vào mùa lạnh, cơ thể trẻ cần nhiều năng lượng và vi chất hơn để vừa duy trì thân nhiệt, vừa đảm bảo hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trẻ biếng ăn, ăn kém đa dạng, đặc biệt là trong những ngày trời lạnh hoặc khi vừa trải qua một đợt ốm.
Việc ăn uống không đầy đủ dễ dẫn đến thiếu hụt các vi chất quan trọng như kẽm, vitamin C, những thành phần đã được chứng minh đóng vai trò thiết yếu trong hoạt động của hệ miễn dịch.
Khi thiếu các vi chất này, hàng rào miễn dịch của trẻ trở nên suy yếu, khiến cơ thể khó chống đỡ trước virus và vi khuẩn trong môi trường lạnh. Đây cũng là lý do nhiều trẻ dễ ốm vặt, lâu khỏi và hay tái phát bệnh trong suốt mùa lạnh.
Thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến trẻ dễ nhiễm lạnh
Sự chênh lệch nhiệt độ giữa trong nhà – ngoài trời, ban ngày – ban đêm, hoặc khi ra vào phòng điều hòa nếu không được điều chỉnh hợp lý sẽ khiến cơ thể trẻ không kịp thích nghi, làm suy giảm khả năng phòng vệ tự nhiên và tạo điều kiện cho bệnh khởi phát.
Những dịch bệnh trẻ thường gặp vào mùa lạnh
Vào mùa lạnh, trẻ có nguy cơ cao mắc các bệnh sau:
Cảm lạnh, cảm cúm
Biểu hiện thường gặp gồm sổ mũi, hắt hơi, ho, sốt nhẹ hoặc sốt cao. Cúm có thể gây biến chứng nặng ở trẻ nhỏ nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách.
Viêm mũi – họng, viêm amidan
Không khí lạnh làm niêm mạc mũi họng dễ viêm, gây đau họng, nghẹt mũi, ho kéo dài. Đây là nguyên nhân khiến nhiều trẻ ốm đi ốm lại trong suốt mùa lạnh.
Viêm phế quản, viêm tiểu phế quản
Thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi. Bệnh có thể khởi phát từ một đợt cảm lạnh thông thường nhưng tiến triển nặng nếu không theo dõi sát.
Nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV)
RSV là nguyên nhân hàng đầu gây viêm đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ vào mùa lạnh, có thể gây khò khè, khó thở và cần nhập viện nếu nặng.
RSV – Thủ phạm hàng đầu khiến trẻ nhập viện vào mùa lạnh
Trẻ hay ốm vào mùa lạnh nên phòng ngừa như thế nào?
Từ các nguyên nhân trên có thể thấy, gốc rễ khiến trẻ hay ốm vào mùa lạnh nằm ở hệ miễn dịch còn non yếu, trong khi thời tiết lạnh lại tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn phát triển mạnh.
Để hạn chế tình trạng ốm vặt tái diễn, cha mẹ nên:
- Giữ ấm cho trẻ đúng cách, tránh ủ quá kín
- Đảm bảo chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối các nhóm chất
- Khuyến khích trẻ vận động nhẹ nhàng và tắm nắng khi thời tiết cho phép
- Giữ vệ sinh tay, mũi họng hằng ngày
- Chủ động chăm sóc và tăng cường sức đề kháng cho trẻ một cách bền vững, không chỉ khi trẻ đã ốm
Hiện nay, nhiều cha mẹ lựa chọn các giải pháp hỗ trợ tăng cường miễn dịch cho trẻ theo hướng toàn diện, giúp nâng cao sức đề kháng nền, hỗ trợ đường hô hấp và tiêu hóa, từ đó giúp trẻ thích nghi tốt hơn với mùa lạnh và giảm nguy cơ ốm vặt kéo dài. Trong đó, các sản phẩm hỗ trợ chứa hoạt chất Beta Glucan, kẽm và vitamin C được nhiều chuyên gia đánh giá cao.
Mời mẹ tham khảo: Tăng đề kháng Immukans cho bé
Việc chăm sóc đề kháng cho trẻ từ sớm và đều đặn chính là chìa khóa giúp con khỏe mạnh lâu dài, đặc biệt trong những thời điểm giao mùa và mùa lạnh.
*Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Các thông tin trong bài viết chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán và chỉ định Y khoa.
